เขียนตอบข้อสอบกฎหมายอย่างไรให้ได้ Good

เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2555 คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ได้จัดอบรม “เขียนตอบข้อสอบกฎหมายอย่างไรให้ได้ Good” บรรยายโดย นายนรพัทธ์ นามวงศ์ ศิษย์เก่าคณะนิติศาสตร์และผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลชั้นต้น โดยมีอาจารย์ธีรนิติ์ เทพสุเมธานนท์ อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ เป็นผู้ดำเนินรายการ ณ ห้อง 1303 คณะนิติศาสตร์ อาคาร 1 ชั้น 3 โดยนายนรพัทธ์ นามวงศ์ ได้แนะนำเทคนิค 20 ข้อ ในการทำข้อสอบกฎหมายให้ได้ G (A) ดังนี้

1. เตรียมปากกาให้ดี ๆ แนะนำว่าควรใช้สีน้ำเงินมากกว่าสีดำ เพราะจากที่ทดลองด้วยตัวเองแล้วสีน้ำเงินจะอ่านง่ายสบายตากว่า และขอให้ใช้ปากกาที่มีสีหมึกเข้ม ๆ แต่ห้ามใช้ปากกาหมึกเจล เพราะหมึกจะทะลุไปด้านหลังของกระดาษ

2. เขียนตัวใหญ่และเป็นระเบียบ

3. ระวังจะสับสนชื่อตัวละครในข้อสอบ ดังนั้นจึงควรแยกชื่อตัวละครออกมาเขียนข้าง ๆ ข้อสอบ แล้วเขียนว่าตัวละครตัวไหนมีฐานะอย่างไร ส่วนข้อใดที่มีความสัมพันธ์กับหลายตัวละคร และให้วาดเค้าโครงความสัมพันธ์ของตัวละครว่าชื่ออะไร มีฐานะอย่างไร และให้เขียนเลขมาตราที่จะใช้ในการตอบข้อสอบไว้ข้าง ๆ ข้อสอบด้วย

4. ควรแบ่งวรรคตอนในแต่ละประโยคให้ดี ถ้าเขียนติดกันเป็นพืดโดยไม่มีการเว้นวรรคจะอ่านยาก เหมือนกับเป็นการผลักภาระให้แก่อาจารย์ผู้ตรวจข้อสอบที่จะต้องมาแกะแต่ละประโยคออกจากกัน

5. ควรมีการแบ่งย่อหน้า กรณีที่เป็นประเด็นใหญ่ให้แบ่งประเด็นละย่อหน้า ส่วนประเด็นย่อยที่เกี่ยวข้องกับประเด็นใหญ่ในย่อหน้าใดก็ให้เขียนปรับประเด็นย่อยนั้นลงไปในย่อหน้าของประเด็นใหญ่ สำหรับข้อกฎหมายอาญา กรณีที่มีตัวละครหลายตัวทั้งผู้ลงมือกระทำความผิด ตัวการ ผู้ใช้ ผู้สนับสนุน เช่น ให้แบ่งตัวละครแต่ละตัวในแต่ละย่อหน้าไปเลย โดยขอให้เขียนปรับตัวละครที่มีความใกล้ชิดกับเหตุการณ์ก่อน

6. ในการตอบข้อสอบเนติบัณฑิต และผู้ช่วยฯ พยายามอย่าเขียนตอบยาวเกิน 2 หน้า ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับประเด็นในข้อสอบด้วยว่ามีประเด็นมากแค่ไหน บางครั้งอาจจะเขียนแค่ครึ่งหน้าหรือเศษ 3 ใน 4 หน้าก็ได้

7. ต้องเขียนให้กระชับ อย่าเขียนวกไปวนมา บางคนอาจต้องการให้อาจารย์ผู้ตรวจข้อสอบเห็นว่าคำตอบของตัวเองยาวก็พยายามเขียนวนซ้ำไปซ้ำมาทั้ง ๆ ที่เป็นประเด็นที่ตอบไปแล้ว การเขียนแบบนี้ไม่มีประโยชน์ นอกจากนี้จะต้องมีการฟันธงด้วย บางคนเขียนที่มาทั้งข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายมาเป็นอย่างดี แต่พอตอนสุดท้ายกลับไม่ฟันธง ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของอาจารย์ผู้ตรวจข้อสอบไปคิดเองว่าคำตอบควรจะเป็นไปในทางใดแบบนี้อาจจะได้คะแนนไม่ดี

8. ใช้ถ้อยคำตามภาษากฎหมาย อย่าเขียนเป็นภาษาพูด และควรใช้ถ้อยคำให้ตรงกับตัวบทกฎหมายให้มากที่สุด ใช้คำเชื่อมในแต่ละประโยคแต่ละย่อหน้าให้ถูกต้อง เช่น คำว่า และ หรือ อีกทั้ง ทั้งนี้ ฉะนั้น ดังนั้น อย่างไรก็ตาม ฯลฯ และควรระวังการใช้ถ้อยคำที่เป็นรอยตะเข็บของกฎหมาย เช่น คำว่า ตั้งแต่ เกินกว่า ไม่น้อยกว่า ไม่เกิน ฯลฯ เพราะคำเหล่านี้ถ้าใช้ผิดความหมายก็จะเปลี่ยนไปด้วย นอกจากนี้จะต้องระมัดระวังข้อความที่อาจกลายเป็นถ้อยคำแบบปฏิเสธซ้อนปฏิเสธในกรณีที่ทำข้อสอบได้เสร็จก่อนเวลาอาจจะเหลือสัก 5 - 10 นาที อย่าเพิ่งรีบออกจากห้องสอบ แต่ให้ตรวจทานตัวสะกด และโดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับถ้อยคำที่อาจกลายเป็นเชิงปฏิเสธซ้อนปฏิเสธ ระวังการใช้ถ้อยคำว่า...หาใช่ไม่ ...หาได้ไม่ มีโอกาสมากที่อาจจะกลายเป็นการสื่อความหมายที่ผิดพลาดขึ้นได้

9. ควรวางตัวบทลงไปก่อนที่จะปรับในแต่ละประเด็น เช่น ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179 มีหลักว่า แต่ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าให้เขียนทุกตัวอักษรในตัวบทหรือเขียนลงมาหมดทุกวรรคของมาตรานั้น เขียนเฉพาะส่วนที่ใช้กับประเด็นตามข้อสอบเท่านั้นเอง ในกรณีที่ข้อนั้นมีหลายประเด็นและใช้ตัวบทหลายมาตรา เช่น ข้อมรดก ให้ใช้การปรับ key word ในตัวบทผสมผสานไปพร้อมกับการปรับข้อเท็จจริงที่ให้มาในข้อสอบ เพราะหากเสียเวลาวางตัวบทเราจะใช้เวลากับข้อนั้นมากเกินไป ทำให้ทำข้อสอบข้ออื่น ๆ ไม่ทัน บางกรณีที่มี key word จากฎีกาขยาย Key word ในตัวบท แนะนำให้พยายามจำ key word ในฎีกานั้น ๆ ให้ได้ด้วย เพื่อนำมาใช้ในการเขียนตอบข้อสอบประกอบกับ key word ในตัวบท

10. การลอกข้อเท็จจริงในคำถามลงมาในคำตอบ ควรเอาลงมาเฉพาะที่เกี่ยวกับประเด็นที่จะต้องตอบเท่านั้น แต่สำหรับข้อสอบที่ยาวมากจะใช้วิธีการย่อความโดยสรุปจากข้อเท็จจริงในข้อสอบแล้วปรับเข้ากับข้อกฎหมายเลย เพราะหากใช้วิธีการลอกข้อเท็จจริงลงมาทั้งหมดอาจจะเสียเวลามาก

11. สำหรับเลขมาตราถ้าจำได้ก็ควรระบุ เพื่อแสดงให้อาจารย์ผู้ตรวจข้อสอบเห็นว่านักศึกษาอ่านหนังสือมาจริง แต่ถ้าจำไม่ได้หรือไม่แน่ใจก็ไม่แนะนำให้ใส่ เพราะถ้าเขียนเลขมาตราผิดอาจจะถูกหักคะแนนได้

12. อย่าแต่งข้อเท็จจริงขึ้นมาเอง ข้อสอบให้ข้อเท็จจริงมาแค่ไหนก็ให้คิดว่ามีข้อเท็จจริงแค่นั้น และอย่าเถียงข้อเท็จจริงในข้อสอบซึ่งอาจารย์ผู้ออกข้อสอบได้ระบุข้อเท็จจริงให้หมดแล้ว ข้อเท็จจริงใดที่ไม่ได้มีการกล่าวถึงให้ถือว่าไม่มีข้อเท็จจริงนั้น

13. การตอบข้อสอบจะมีการตอบอยู่ 2 รูปแบบ คือการตอบเชิง direct กับตอบเชิง negative ในการตอบข้อสอบในระดับสูง ควรจะเริ่มฝึกหัดการตอบแบบเชิง negative ให้มากขึ้น

14. สำหรับผู้ที่อ่านฎีกามาแล้ว เห็นข้อเท็จจริงในข้อสอบคล้าย ๆ กับฎีกาที่อ่านมา อย่าเพิ่งคิดว่าธงคำตอบจะออกตามฎีกานั้น เพราะทั้งข้อสอบเนติบัณฑิตบางข้อและข้อสอบผู้ช่วย ฯ บางข้อมีการบิดข้อเท็จจริงให้แตกต่างจากฎีกาทำให้ธงคำตอบเปลี่ยนไป ดังนั้นจะต้องแม่นหลักกฎหมายในตัวบทด้วยเพื่อพร้อมรับการบิดข้อเท็จจริงในฎีกาได้เสมอ กรณีที่จำเลขฎีกาได้จะระบุหรือไม่ก็ได้ แต่สำหรับผู้ที่อยากระบุก็มีเงื่อนไขว่าต้องแม่นยำกับฎีกานั้นจริง ๆ ทั้งจากข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายในฎีกา ไม่เช่นนั้นอาจจะทำให้คะแนนลดลงเพราะทำให้ท่านอาจารย์ผู้ตรวจข้อสอบเห็นว่าจำได้แต่เลขแต่ไม่รู้เนื้อหาในฎีกาจริง ที่สำคัญตัวเลขฎีกาที่ระบุลงไปนั้นต้องถูกต้องด้วย

15. ควรบริหารเวลาให้ดี อย่าเสียเวลากับข้อใดข้อหนึ่งนานเกินไป ข้อใดที่ทำไม่ได้ให้ข้ามไปทำข้ออื่นที่ทำได้ก่อน บางครั้งในระหว่างที่เราข้ามไปทำข้ออื่นนั้นเราเกิดคิดขึ้นมาได้ว่าข้อที่ข้ามมามีประเด็นแบบไหน ใช้มาตราอะไรในการตอบ ให้เขียนเลขมาตราที่เกี่ยวข้องดังกล่าวไว้ข้าง ๆ ข้อสอบข้อที่ข้ามมาไว้เลยเพื่อกันลืม

16. ควรทำข้อสอบให้ครบทุกข้อ หากข้อใดไม่แน่ใจว่าจะตอบอย่างไร ควรใช้วิธีการวางหลักกฎหมายและตอบไปเท่าที่จะทำได้ ข้อสอบเนติบัณฑิตกับข้อสอบผู้ช่วยฯ ข้อละ 10 คะแนน ถ้าจะต้องขาดทุนก็ควรให้ขาดทุนน้อยที่สุดคืออย่างน้อยควรทำให้ได้สัก 4-5 คะแนน

17. ข้อสอบเนติบัณฑิตและผู้ช่วย ฯ ช่วงหลัง ๆ เริ่มที่จะมีข้อสอบในเชิงระบบมากขึ้น เช่น การขาดนัดยื่นคำให้การ หรือการขาดนัดพิจารณาในคดีแพ่ง ถ้าหากอ่านแบบเก็งฎีกา แต่ไม่แม่นตัวบทและไม่รู้ระบบของการขาดนัดพิจารณาในคดีแพ่งจะทำให้ตอบไม่ได้และสับสนมาก สามารถดูตัวอย่างได้จากข้อสอบผู้ช่วย ฯ สนามใหญ่ พ.ศ. 2554 วันที่ 3 ข้อ 8

18. ปกติข้อสอบผู้ช่วย ฯ สนามใหญ่ วันที่ 3 ข้อ 5 จะต้องเป็น ป.วิ.พ.ภาค 1 ข้อ 7 จะต้องเป็น ป.วิ.พ.ภาค 2 ส่วนของวิธีพิจารณาคดีสามัญ ข้อ 8 จะต้องเป็น ป.วิ.พ.ภาค 2 ส่วนของวิธีพิจารณาคดีสามัญ ปัจจุบันข้อสอบผู้ช่วย ฯ สนามใหญ่ พ.ศ. 2554 วันที่ 3 ข้อ 6 มีการนำเรื่องทิ้งฟ้องมาใช้ในการตอบ ส่วนข้อ 8 ก็นำเรื่องฟ้องซ้อนมาใช้ในการสอบ

19. ข้อสอบเนติบัณฑิต ประเด็นจะไม่มากนัก ปกติในแต่ละข้อมักจะมี 2-6 ประเด็น ยกเว้นข้อครอบครัว-มรดกที่อาจมี 6-8 ประเด็นได้ ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่ข้อสอบในแต่ละปีด้วยว่าปีนั้นมีความยากมากน้อยเพียงใด สำหรับข้อสอบผู้ช่วย ฯ อย่างน้อยที่สุดในแต่ละข้อจะมีประมาณ 4 ประเด็น บางข้ออาจมี 6-10 ประเด็นในข้อครอบครัว-มรดก ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับข้อสอบแต่ละปีด้วยว่ามีความยากมากน้อยเพียงใด 

20. การสอบผู้ช่วยผู้พิพากษาและอัยการผู้ช่วย จะมีข้อสอบวิชาภาษาอังกฤษซึ่งเป็นข้อที่ทำคะแนนได้ไม่ยาก คำศัพท์ก็จะวนไปวนมาอยู่ในข้อสอบเก่าหลายคำ เช่น คำว่า justice judge judicial public prosecutor accuse plaintiff plaint answer charge recognize etc การดูข้อสอบเก่าและเขียนคำศัพท์ที่เคยออกข้อสอบออกมาไว้ท่องเองในภายหลัง จะมีประโยชน์มากในการเตรียมตัวสอบวิชาภาษาอังกฤษ และสำหรับคนที่ไม่ถนัดวิชาภาษาอังกฤษก็อย่าได้กังวลกับการเขียนให้ถูกหลักไวยากรณ์มากจนเกินไป เอาแค่เขียนเรียบเรียงประโยคแล้วพอแปลออกได้ก็พอ แต่พวกคำศัพท์สำคัญ ๆ ที่เป็น main หลักต้องพยายามจำให้ได้และเขียนให้ถูก

“หวังเป็นอย่างยิ่งว่าเทคนิคทั้ง 20 ข้อ ที่ได้นำมาฝากน้อง ๆ ในครั้งนี้ จะเกิดประโยชน์และช่วยให้น้อง ๆ สามารถทำคะแนนในวิชากฎหมายได้ดีขึ้น ทั้งหมดนี้ได้กลั่นกรองจากประสบการณ์ในการเรียนและการทำข้อสอบของมหาวิทยาลัยรามคำแหงและของสถาบันเนติบัณฑิตยสภา ท้ายนี้ขออวยพรให้น้อง ๆ ทุกคนประสบความสำเร็จในการเรียนและขอให้ได้ G (A) ตามที่หวังไว้”

ขอบคุณข้อมูลจาก https://www.facebook.com/PreDegreePoliticLaw?fref=photo